Ο άνθρωπος, το κυρίαρχο είδος

Αδιαμφισβήτητα ο άνθρωπος είναι το κυρίαρχο είδος του πλανήτη, κατάφερε να κυριαρχήσει σε όλα τα είδη και να δαμάσει τις δυνάμεις της φύσης.  Όταν όμως η αίσθηση επιβίωσης του ανθρώπου από τα επικίνδυνα είδη μετατράπηκε σε αίσθηση εκμετάλλευσης δημιούργησε μια πίεση για την επιβίωση των άλλων ειδών, κάτι που σήμερα ονομάζουμε απειλούμενα είδη ή είδη προς εξαφάνιση.  Οι περισσότεροι, μέχρι πριν 100 χρόνια, πίστευαν ότι τα αλιευτικά αποθέματα είναι ανεξάντλητα και ότι θα είχαμε την δυνατότητα να αλιεύουμε μεγάλες ποσότητες ψαριών χωρίς τον κίνδυνο κατάρρευσης του οικοσυστήματος.  Τέτοιες λανθασμένες απόψεις μπορεί πιθανώς να δικαιολογηθούν στο  ότι παρόλο που σαν είδος αναπτύξαμε ευφυΐα,  ακόμα δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τα μεγέθη που χαρακτηρίζουν τον πλανήτη μας σε σχέση με τα αντίστοιχα μεγέθη που χαρακτηρίζουν τη μέση ζωή μας .  Η Γη μας έχει ηλικία 4,5 δις χρόνια, ενώ μόλις πριν 1,8 εκατ. χρόνια εμφανίστηκε ο άνθρωπος.  Η εξαφάνιση ειδών δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο στη Γη.  Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων εμφανίστηκαν και στη συνέχεια εξαφανίστηκαν δισεκατομμύρια είδη στον πλανήτη λόγω περιοδικών ή τυχαίων φαινομένων από αλλαγές στις φυσικοχημικές συνιστώσες ή λόγω εξωγήινων φαινομένων όπως η πτώση μετεωριτών.  Ο συνδετικός κρίκος του χτες με το σήμερα είναι τα απολιθώματα των οργανισμών που έζησαν εκείνες τις περιόδους. Από την μελέτη τους έχουν διαπιστωθεί πέντε μεγάλες μαζικές εξαφανίσεις ειδών, οι οποίες προκλήθηκαν από διαφορετικά αίτια η κάθε μία.  Σήμερα πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι βρισκόμαστε προ των πυλών μιας έκτης μαζικής εξαφάνισης από ανθρωπογενής παράγοντες αυτή την φορά.  Ο άνθρωπός επιταχύνει την εξαφάνιση των ειδών είτε με άμεσο τρόπο με τη θήρευση και την αλιεία τους, είτε με έμμεσο τρόπο με την υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων τους.    

Υπολογίστηκε ότι η μέση ηλικία κάθε είδους είναι τα 4-5 εκατ. χρόνια, με συνέπεια να θεωρείται βέβαιο ότι πάνω από το 90% του συνόλου των ειδών, που έζησαν κάποτε στη Γη, να έχει εξαφανιστεί.  Εξαιρέσεις υπάρχουν με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον μεγάλο λευκό καρχαρία (Carcharodon carcharias), ο οποίος δεν έχει εξελιχθεί εδώ και 450 εκατ. χρόνια, μιας και βρίσκονταν ανέκαθεν στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, ως ο μεγαλύτερος θηρευτής του θαλάσσιου οικοσυστήματος.  Παρόλα αυτά ο πληθυσμός του συρρικνώνεται γιατί παραλιεύεται από τους  αλιευτικούς στόλους που αλιεύουν τόνους.  

Η Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας του Περιβάλλοντος (IUCN) δημοσιοποίησε την Κόκκινη Λίστα, η οποία περιλαμβάνει 12.259 είδη ζώων και φυτών που βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης.  Μια λίστα που συντάχθηκε από 7.000 ειδικούς από όλο τον κόσμο και κατατάσσει τα είδη σε κίνδυνο σε τρεις κατηγορίες: ευαίσθητα (vulnerable), απειλούμενα (endangered) και υπό εξαφάνιση (critically endangered).  Ο πραγματικός αριθμός των ειδών που βρίσκονται σε κίνδυνο μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος από ό,τι αναφέρει η Κόκκινη Λίστα, ενώ μερικά είδη μπορεί να εξαφανιστούν πριν καν ανακαλυφθούν.   Για να προληφθεί ένας τέτοιος κίνδυνος θα πρέπει να στραφούμε σε λύσεις για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τη σωστή διαχείριση των χερσαίων και θαλάσσιων φυσικών πόρων.