Το σπάσιμο της τροφικής αλυσίδας

H δηλητηρίαση των ωκεανών με προϊόντα υδρογονανθράκων και η υπερόξυνσή τους (σταδιακή μείωση της τιμής του pH)  ήταν τα κύρια θέματα στο διεθνές συνέδριο ΙΜΒΙΖΟ ΙΙ, που φιλοξένησε το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) στις εγκαταστάσεις του, δίπλα στο ενυδρείο «Θαλασσόκοσμος» της Κρήτης τον Οκτώβριο του 2010.  Όμως το συνέδριο απασχόλησε έντονα και ένας νέος εφιάλτης.  Η διαπίστωση ότι το παγκόσμιο φυτοπλαγκτόν μειώνεται με ρυθμό 1% ανά έτος!

Μια βόμβα, κυριολεκτικά, στη βάση της τροφικής αλυσίδας των θαλάσσιων οργανισμών και των παράκτιων ανθρώπινων πληθυσμών, που σχετίζεται άμεσα με την υπερθέρμανση και την κλιματική αλλαγή.  Ακολουθώντας την πορεία της τροφικής αλυσίδας από την βάση της που είναι το φυτοπλαγκτόν προς τους μεγαλύτερους θηρευτές έχουμε μείωση 90% της ενέργειας που προσφέρει το κατώτερο επίπεδο προς το ανώτερο, πράμα που σημαίνει 100 τόνοι φυτοπλαγκτόν μπορούν να θρέψουν μόνο 10 τόνους μικρότερων οργανισμών που με την σειρά τους μόλις 1 τόνο μεγαλύτερων, άρα μια μείωση 1% στο φυτοπλαγκτόν περνά σε όλα τα στάδια αντίστοιχα.

Τα συμπεράσματα των 120 περίπου διεθνών επιστημόνων ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά.  Το άμεσα αναμενόμενο ολοκληρωτικό λιώσιμο των πάγων του αρκτικού κύκλου μπορεί να γεμίζει ελπίδες τις πετρελαϊκές εταιρείες για νέα κοιτάσματα, αλλά η μελέτη της διαστρωμάτωσης των υδάτων δείχνει φτωχές προοπτικές για τη θαλάσσια ζωή.  Μόνον οι παράκτιες ζώνες θα έχουν θρεπτικές ουσίες, ενώ στο μέσον θα δημιουργηθεί μια μεγάλη νεκρή ζώνη.   Επίσης, απέναντι στη νυν εκδηλούμενη έφεση των βιομηχανικών χωρών να εγκρίνουν την «ταφή του άνθρακα» στα βάθη των ωκεανών, γνωρίζουμε ελάχιστα για τα θαλασσινά βακτήρια και ενδέχεται να επιταχύνουμε την κατάρρευση των οικοσυστημάτων.  Την άγνοιά μας για πολλά από τα τεκταινόμενα στους βυθούς επισήμανε και ο Christopher Sabine, της Εθνικής Διοίκησης Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (ΝΟΑΑ), ο οποίος θεωρεί κρίσιμη τη θεμελίωση μιας νέας επιστήμης, ενός συγκερασμού της βιολογίας, της βιοχημείας και της ωκεανογραφίας, προκειμένου να διερευνηθούν ολιστικά τα χαρακτηριστικά αυτών των πνευμόνων της Γης και να βρεθούν με εγκυρότητα οι παρεμβάσεις που μπορεί πλέον να κάνει ο άνθρωπος για να τους «γιατρέψει».